Bekijk de video

‘Onderwijs, de sleutel tot succes’. Zo wordt hier vaak gezegd. Een diploma betekent immers kans op een baan.
Om zo straks op eigen benen te kunnen staan. Voor vaste grond onder je voeten.
Om u meer beeld te geven van de onderwijssituatie in Malawi en de context waarin we werken, brengen we vandaag een bezoek aan dorpshoofd Kholofati, een van de dorpshoofden in het gebied van ons kinderzorgcentrum Nyamithuthu.
Gaat u mee? 

Buiten zit het dorpshoofd al klaar op zijn stoel. Een Bijbel en zijn stok binnen handbereik. Dankzij zijn stok en de ijzeren staaf aan zijn been, kan hij zich voortbewegen. Hij heet ons hartelijk welkom en biedt ons een stoel aan. Enkele buurkinderen komen uit nieuwsgierigheid kijken. Beleefd groeten ze het dorpshoofd, de machtigste man van het dorp. Rustig maant het dorpshoofd hen om op de stoep te gaan zitten. Dan steekt hij van wal. 

Dorpshoofd 
‘Mijn naam is Kholofati en ik ben het dorpshoofd van het dorp Nthonde, onderdeel van Nyamithuthu. In totaal telt Nyamithuthu zo’n 2500 inwoners. Hiervoor heb ik zo’n 26 jaar in het onderwijs gewerkt. Toen ik met pensioen ging, ben ik gekozen als dorpshoofd. Ik ben afkomstig uit de Mang’anja stam.  

Mang’anja 
Er zijn verschillende stammen in Nyamithuthu, met name de Mang’anja’s en de Sena’s. Belangrijk aan

onze patriarchale stamcultuur is dat we veel vertrouwen hebben in de vaders. Als een man trouwt, dient de vrouw haar familie te verlaten en bij de man te gaan wonen. De man geeft een cadeau aan de familie van de vrouw als dank voor alle jaren dat zij voor de vrouw hebben gezorgd. Bij matriarchale stamculturen ligt dit anders en verlaat de man zijn familie en trekt bij de familie van de vrouw in.  

De rol van het dorpshoofd 
Als dorpshoofd heb ik verschillende rollen. Allereerst draag ik als dorpshoofd zorg voor het behouden en uitdragen van onze stamcultuur.  

Een andere belangrijke rol is het helpen oplossen van conflicten binnen of tussen families. Meer dan 90% van de families leeft van de landbouw. Regelmatig komt het voor dat families vechten om hetzelfde land. Of dat mannen hun vrouwen dwingen op het land te werken, terwijl ze zelf dronken zijn. Dan gaan we in gesprek met zo’n man, want drank lost niets op: ‘Als je

wilt dat het beter gaat met je gezin, moet je allebei werken.’ Ook veiligheid is een probleem. In plaats van dat sommige mensen werken, stelen ze van anderen.  

Een derde belangrijke rol is het stimuleren van ontwikkeling. We moedigen mensen aan om onafhankelijk te worden. Malawi is door de azungu’s (blanken) en het politieke systeem gewend om items te ontvangen (hand-outs). Kandidaten van het parlement proberen mensen over te halen op hen te stemmen door hand-outs, waardoor zij gekozen 

worden in plaats van degene met de meeste expertise. Om dit te veranderen is verandering vanuit de top belangrijk en bewustwording bij ouders. Dat als er bijvoorbeeld een nieuw schoolgebouw nodig is, ouders zelf ook 25% bijdragen door bijvoorbeeld stenen te maken. 

Hoewel Nyamithuthu kleuter-, basis- en voortgezet onderwijs biedt, lopen de kansen voor kinderen uiteen.’  

Kleuter- en basisonderwijs 
‘Relatief weinig kinderen volgen kleuteronderwijs. Ouders gaan meestal ’s ochtends vroeg aan het werk op het land en een driejarig kind kan niet alleen naar school lopen. Ook moeten ouders schoolgeld betalen voor het kleuteronderwijs.

In Nhamithuthu hebben we vijf overheidsbasisscholen en een Timotheos-basisschool. De meeste kinderen gaan naar de basisschool. Al zijn er ook kinderen, met name van de Sena-stam die deels afkomstig is uit Mozambique, die regelmatig met hun ouders in Mozambique verblijven en dan geen onderwijs volgen. Daarnaast speelt geld soms een rol. Voor de overheidsbasisscholen moeten ouders zelf voor schriften en dergelijke zorgen. Verder zien we vanaf klas 5 schooluitval van meisjes. Zodra meisjes tiener worden, verdwijnt hun interesse in school. Ze raken zwanger of trouwen. 

Voortgezet en vervolgonderwijs
Kadabwako CDSS is de enige middelbare school in ons gebied. Ik maak deel uit van het bestuur. De leermiddelen zijn echter beperkt: voor het vak Bijbelkennis is er maar één Bijbel op de hele school beschikbaar. Daarnaast hebben we slechts ruimte voor 100 leerlingen, terwijl er op de overheidsbasisscholen meer dan 500 kinderen zitten. Op basis van de basisschoolcijfers worden 50 jongens en 50 meisjes geselecteerd. Maar vanaf klas 2 zie je hetzelfde gebeuren als op de basisschool: opnieuw vallen veel meisjes uit. Ook familie speelt hierin een rol. Ze richten zich meer op de jongens en vragen de meisjes: waarom doe je zoveel moeite voor je opleiding? Waarom kun je niet trouwen? Veel meisjes stemmen in en trouwen. Verder rondt slechts een enkeling in het dorp het vervolgonderwijs af.’

Een levend voorbeeld 
Kholofati draagt het onderwijs zichtbaar een warm hart toe. Aan den lijve heeft hij ondervonden hoe onderwijs, ondanks zijn beenprobleem, het verschil kan maken. ‘Als voormalig leerkracht is mijn wens dat elk kind naar school gaat. Als ik soms een toespraak geef voor de ouders, dan zeg ik tegen ze: Kijk eens naar mij. Kan ik rennen? Nee. Kan ik een gat graven? 

Nee. Kan ik voedsel verbouwen? Nee. Ben ik arm? Nee. Ik kan niet naar het land gaan, maar ik ben niet arm. Waarom? Door mijn ouders die mij naar school stuurden en dat onderwijs helpt mij tot op de dag van vandaag.’  

De waarde van onderwijs 
‘Onderwijs draagt bij aan de ontwikkeling van de samenleving. Als iemand naar school gaat leert hij of zij goede manieren en is iemand in staat om zich te ontwikkelen. Kinderen leren bijvoorbeeld moderne landbouwtechnieken en nemen deze nieuwe ideeën daardoor makkelijker over.

Ook draagt onderwijs bij aan het christendom. Iemand die naar school gaat, kan zelf uit de Bijbel lezen. Door de Bijbel keer op keer te lezen, verwacht je verandering.

Verder heeft onderwijs impact op gezondheid. Je ziet soms dat mensen die nooit naar school zijn gegaan, eerst naar de traditionele genezer gaan en pas als het echt helemaal uit de hand loopt, naar het ziekenhuis gaan. Als mensen meer kennis over gezondheid hebben, voorkomt dat dat ze naar een traditionele genezer gaan.’